Kỹ thuật nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp chiết cành hiệu quả cao
Nhân giống cây ăn quả là một khâu quan trọng quyết định đến năng suất, chất lượng và tuổi thọ của vườn cây sau này. Trong số các phương pháp nhân giống vô tính hiện nay, chiết cành vẫn được xem là kỹ thuật truyền thống nhưng mang lại hiệu quả cao, đặc biệt phù hợp với nhiều loại cây ăn quả lâu năm như bưởi, cam, quýt, nhãn, vải, ổi. Nếu thực hiện đúng kỹ thuật, cây chiết sinh trưởng khỏe, nhanh cho quả, giữ nguyên đặc tính tốt của cây mẹ và ít xảy ra hiện tượng thoái hóa giống.
Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: cơ sở nuôi cấy mô thực vật
Khái niệm chiết cành trong nhân giống cây ăn quả
Chiết cành là phương pháp nhân giống vô tính bằng cách kích thích cho một đoạn cành trên cây mẹ ra rễ ngay khi còn dính liền với cây. Sau khi bộ rễ hình thành và phát triển đủ mạnh, cành chiết sẽ được cắt rời khỏi cây mẹ và đem trồng thành cây mới. Do không thông qua hạt giống, cây con tạo ra từ phương pháp chiết cành hầu như giữ nguyên toàn bộ đặc điểm di truyền của cây mẹ, từ năng suất, chất lượng quả cho đến khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng.
So với các phương pháp khác như ghép mắt hay ghép cành, cây chiết thường có thời gian kiến thiết cơ bản ngắn hơn, nhanh ra hoa, đậu quả. Trong nhiều trường hợp, chỉ sau một năm trồng, cây chiết đã có thể cho thu hoạch lứa quả đầu tiên nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật.
Ưu điểm nổi bật của phương pháp chiết cành
Phương pháp chiết cành mang lại nhiều lợi ích rõ rệt trong sản xuất cây ăn quả. Trước hết, kỹ thuật này tương đối dễ thực hiện, không đòi hỏi thiết bị phức tạp hay trình độ kỹ thuật quá cao. Người trồng chỉ cần nắm vững các bước cơ bản là có thể chủ động nhân giống tại vườn.
Cây con từ chiết cành sinh trưởng đồng đều, ít biến dị, giữ được toàn bộ ưu điểm của cây mẹ như chất lượng quả ngon, mẫu mã đẹp, năng suất ổn định. Đặc biệt, cây chiết thường sớm ra quả, giúp rút ngắn thời gian thu hồi vốn, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng.
Ngoài ra, chiết cành rất phù hợp với những giống cây quý, cây đầu dòng hoặc cây được tuyển chọn từ các cơ sở cây giống, nơi yêu cầu nghiêm ngặt về tính ổn định di truyền và chất lượng cây giống trước khi đưa ra sản xuất đại trà.
Thời vụ chiết cành thích hợp
Việc lựa chọn đúng thời vụ chiết cành có vai trò quyết định đến tỷ lệ ra rễ và chất lượng cây con. Thông thường, chiết cành được tiến hành vào hai vụ chính trong năm.
Vụ xuân hè, chiết cành vào khoảng tháng 3 đến tháng 4. Thời điểm này cây bắt đầu sinh trưởng mạnh, nhựa lưu thông tốt, thuận lợi cho quá trình hình thành rễ. Bầu chiết sẽ được hạ từ tháng 6 đến tháng 8.
Vụ thu đông, chiết cành vào khoảng tháng 8 đến tháng 9, khi thời tiết mát mẻ, độ ẩm cao. Bầu chiết được hạ vào khoảng tháng 2 đến tháng 3 năm sau.
Trước khi tiến hành chiết, cần chăm sóc cây mẹ từ 1 đến 2 tháng bằng cách bón phân cân đối, tưới nước đầy đủ, phòng trừ sâu bệnh để cây sinh trưởng khỏe mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho cành chiết nhanh ra rễ.
Tiêu chí chọn cây mẹ và cành chiết
Việc lựa chọn cây mẹ và cành chiết là bước quan trọng không thể bỏ qua. Cây mẹ phải là cây khỏe mạnh, sinh trưởng tốt, không bị sâu bệnh, đã cho quả ổn định từ 3 đến 5 vụ trở lên, có năng suất cao và chất lượng quả tốt.
Cành chiết nên chọn cành bánh tẻ, không quá non cũng không quá già, nằm ở vị trí giữa tầng tán, có ánh sáng chiếu đều, gióng cành ngắn và khỏe. Đường kính cành phù hợp từ 1,5 đến 2 cm, trên cành có từ 2 đến 3 nhánh phụ. Không nên chiết các cành già, cành vượt, cành mọc ở vị trí quá thấp, trên ngọn hoặc cành có dấu hiệu sâu bệnh vì tỷ lệ ra rễ thấp và cây con sinh trưởng kém.
Quy trình kỹ thuật chiết cành chi tiết
Khoanh vỏ cành chiết
Dùng dao sắc khoanh tròn cành chiết tại hai vị trí cách nhau từ 3 đến 5 cm, vị trí khoanh cách gốc cành khoảng 10 đến 15 cm. Sau đó bóc tách hoàn toàn phần vỏ đã khoanh, cạo sạch lớp nhựa và tế bào thượng tầng trên bề mặt gỗ nhằm ngăn cản sự tái sinh của vỏ. Để vết khoanh ráo nhựa trong 1 đến 2 ngày, sau đó có thể bôi thuốc kích thích ra rễ để tăng khả năng hình thành rễ mới.
Chuẩn bị hỗn hợp bó bầu
Hỗn hợp bó bầu có vai trò giữ ẩm và cung cấp môi trường thuận lợi cho rễ phát triển. Thông thường, người trồng sử dụng đất vườn hoặc đất phù sa, đất bùn ao đã phơi khô, đập nhỏ, trộn với mùn hữu cơ như phân chuồng hoai mục, rơm rác mục, rễ bèo tây theo tỷ lệ 2 phần đất và 1 phần mùn. Hỗn hợp được tưới nước đạt độ ẩm khoảng 70 đến 80 phần trăm, khi nắm chặt thấy nước chỉ rướm nhẹ qua kẽ tay là đạt yêu cầu.
Kích thước bầu chiết phù hợp có đường kính từ 6 đến 8 cm, chiều cao từ 10 đến 12 cm.
Tiến hành bó bầu chiết
Dùng hỗn hợp đất đã chuẩn bị bó đều quanh vết khoanh vỏ, đảm bảo bầu đất ôm sát cành. Sau đó dùng nilon quấn kín bầu, buộc chặt hai đầu. Lưu ý buộc chặt phía trên và buộc lỏng hơn ở phía dưới để khi mưa nước có thể thoát ra ngoài, tránh đọng nước gây thối bầu. Trong quá trình bó bầu, cần cố định chắc chắn để bầu không bị xoay, ảnh hưởng đến quá trình ra rễ.
Cắt cành chiết và giâm ươm
Sau khoảng 45 đến 60 ngày, khi quan sát thấy rễ mọc nhiều, chuyển từ màu trắng sang vàng ngà hoặc hơi xanh, có thể tiến hành cắt cành chiết. Cành sau khi cắt được đem giâm vào vườn ươm với mật độ phù hợp, thường là 20 x 20 cm hoặc 30 x 30 cm, để rễ và chồi non phát triển tốt.
Hạ bầu và chăm sóc cây con
Trước khi hạ bầu chiết, cần cắt bỏ bớt lá già, lá sâu bệnh và một phần lá non để giảm thoát hơi nước. Sau đó xé bỏ nilon, trồng bầu vào đất, lấp đất cách cổ bầu khoảng 3 đến 5 cm và tưới nước đều đặn 2 lần mỗi ngày. Trong điều kiện nắng gắt, cần che bớt khoảng 50 phần trăm ánh sáng tự nhiên.
Sau 5 đến 10 ngày, có thể giảm tần suất tưới nước tùy theo độ ẩm đất. Sau khoảng 15 đến 20 ngày, tháo dần mái che để cây quen với điều kiện tự nhiên. Sau một tháng, cây có thể được bón phân loãng và chăm sóc như cây con thông thường. Khoảng 45 đến 60 ngày sau hạ bầu, cây chiết đủ tiêu chuẩn để đem trồng ngoài vườn sản xuất.
Việc áp dụng đúng kỹ thuật chiết cành, kết hợp lựa chọn nguồn giống tốt từ các trung tâm giống cây trồng chất lượng cao, sẽ giúp người trồng chủ động tạo ra cây giống khỏe mạnh, đồng đều, nhanh cho thu hoạch và mang lại hiệu quả kinh tế bền vững.
Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.
%20(1)_edited.png)
Kỹ thuật nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp chiết cành hiệu quả cao
Nhân giống cây ăn quả là một khâu quan trọng quyết định đến năng suất, chất lượng và tuổi thọ của vườn cây sau này. Trong số các phương pháp nhân giống vô tính hiện nay, chiết cành vẫn được xem là kỹ thuật truyền thống nhưng mang lại hiệu quả cao, đặc biệt phù hợp với nhiều loại cây ăn quả lâu năm như bưởi, cam, quýt, nhãn, vải, ổi. Nếu thực hiện đúng kỹ thuật, cây chiết sinh trưởng khỏe, nhanh cho quả, giữ nguyên đặc tính tốt của cây mẹ và ít xảy ra hiện tượng thoái hóa giống.
Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: cơ sở nuôi cấy mô thực vật
Khái niệm chiết cành trong nhân giống cây ăn quả
Chiết cành là phương pháp nhân giống vô tính bằng cách kích thích cho một đoạn cành trên cây mẹ ra rễ ngay khi còn dính liền với cây. Sau khi bộ rễ hình thành và phát triển đủ mạnh, cành chiết sẽ được cắt rời khỏi cây mẹ và đem trồng thành cây mới. Do không thông qua hạt giống, cây con tạo ra từ phương pháp chiết cành hầu như giữ nguyên toàn bộ đặc điểm di truyền của cây mẹ, từ năng suất, chất lượng quả cho đến khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng.
So với các phương pháp khác như ghép mắt hay ghép cành, cây chiết thường có thời gian kiến thiết cơ bản ngắn hơn, nhanh ra hoa, đậu quả. Trong nhiều trường hợp, chỉ sau một năm trồng, cây chiết đã có thể cho thu hoạch lứa quả đầu tiên nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật.
Ưu điểm nổi bật của phương pháp chiết cành
Phương pháp chiết cành mang lại nhiều lợi ích rõ rệt trong sản xuất cây ăn quả. Trước hết, kỹ thuật này tương đối dễ thực hiện, không đòi hỏi thiết bị phức tạp hay trình độ kỹ thuật quá cao. Người trồng chỉ cần nắm vững các bước cơ bản là có thể chủ động nhân giống tại vườn.
Cây con từ chiết cành sinh trưởng đồng đều, ít biến dị, giữ được toàn bộ ưu điểm của cây mẹ như chất lượng quả ngon, mẫu mã đẹp, năng suất ổn định. Đặc biệt, cây chiết thường sớm ra quả, giúp rút ngắn thời gian thu hồi vốn, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng.
Ngoài ra, chiết cành rất phù hợp với những giống cây quý, cây đầu dòng hoặc cây được tuyển chọn từ các cơ sở cây giống, nơi yêu cầu nghiêm ngặt về tính ổn định di truyền và chất lượng cây giống trước khi đưa ra sản xuất đại trà.
Thời vụ chiết cành thích hợp
Việc lựa chọn đúng thời vụ chiết cành có vai trò quyết định đến tỷ lệ ra rễ và chất lượng cây con. Thông thường, chiết cành được tiến hành vào hai vụ chính trong năm.
Vụ xuân hè, chiết cành vào khoảng tháng 3 đến tháng 4. Thời điểm này cây bắt đầu sinh trưởng mạnh, nhựa lưu thông tốt, thuận lợi cho quá trình hình thành rễ. Bầu chiết sẽ được hạ từ tháng 6 đến tháng 8.
Vụ thu đông, chiết cành vào khoảng tháng 8 đến tháng 9, khi thời tiết mát mẻ, độ ẩm cao. Bầu chiết được hạ vào khoảng tháng 2 đến tháng 3 năm sau.
Trước khi tiến hành chiết, cần chăm sóc cây mẹ từ 1 đến 2 tháng bằng cách bón phân cân đối, tưới nước đầy đủ, phòng trừ sâu bệnh để cây sinh trưởng khỏe mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho cành chiết nhanh ra rễ.
Tiêu chí chọn cây mẹ và cành chiết
Việc lựa chọn cây mẹ và cành chiết là bước quan trọng không thể bỏ qua. Cây mẹ phải là cây khỏe mạnh, sinh trưởng tốt, không bị sâu bệnh, đã cho quả ổn định từ 3 đến 5 vụ trở lên, có năng suất cao và chất lượng quả tốt.
Cành chiết nên chọn cành bánh tẻ, không quá non cũng không quá già, nằm ở vị trí giữa tầng tán, có ánh sáng chiếu đều, gióng cành ngắn và khỏe. Đường kính cành phù hợp từ 1,5 đến 2 cm, trên cành có từ 2 đến 3 nhánh phụ. Không nên chiết các cành già, cành vượt, cành mọc ở vị trí quá thấp, trên ngọn hoặc cành có dấu hiệu sâu bệnh vì tỷ lệ ra rễ thấp và cây con sinh trưởng kém.
Quy trình kỹ thuật chiết cành chi tiết
Khoanh vỏ cành chiết
Dùng dao sắc khoanh tròn cành chiết tại hai vị trí cách nhau từ 3 đến 5 cm, vị trí khoanh cách gốc cành khoảng 10 đến 15 cm. Sau đó bóc tách hoàn toàn phần vỏ đã khoanh, cạo sạch lớp nhựa và tế bào thượng tầng trên bề mặt gỗ nhằm ngăn cản sự tái sinh của vỏ. Để vết khoanh ráo nhựa trong 1 đến 2 ngày, sau đó có thể bôi thuốc kích thích ra rễ để tăng khả năng hình thành rễ mới.
Chuẩn bị hỗn hợp bó bầu
Hỗn hợp bó bầu có vai trò giữ ẩm và cung cấp môi trường thuận lợi cho rễ phát triển. Thông thường, người trồng sử dụng đất vườn hoặc đất phù sa, đất bùn ao đã phơi khô, đập nhỏ, trộn với mùn hữu cơ như phân chuồng hoai mục, rơm rác mục, rễ bèo tây theo tỷ lệ 2 phần đất và 1 phần mùn. Hỗn hợp được tưới nước đạt độ ẩm khoảng 70 đến 80 phần trăm, khi nắm chặt thấy nước chỉ rướm nhẹ qua kẽ tay là đạt yêu cầu.
Kích thước bầu chiết phù hợp có đường kính từ 6 đến 8 cm, chiều cao từ 10 đến 12 cm.
Tiến hành bó bầu chiết
Dùng hỗn hợp đất đã chuẩn bị bó đều quanh vết khoanh vỏ, đảm bảo bầu đất ôm sát cành. Sau đó dùng nilon quấn kín bầu, buộc chặt hai đầu. Lưu ý buộc chặt phía trên và buộc lỏng hơn ở phía dưới để khi mưa nước có thể thoát ra ngoài, tránh đọng nước gây thối bầu. Trong quá trình bó bầu, cần cố định chắc chắn để bầu không bị xoay, ảnh hưởng đến quá trình ra rễ.
Cắt cành chiết và giâm ươm
Sau khoảng 45 đến 60 ngày, khi quan sát thấy rễ mọc nhiều, chuyển từ màu trắng sang vàng ngà hoặc hơi xanh, có thể tiến hành cắt cành chiết. Cành sau khi cắt được đem giâm vào vườn ươm với mật độ phù hợp, thường là 20 x 20 cm hoặc 30 x 30 cm, để rễ và chồi non phát triển tốt.
Hạ bầu và chăm sóc cây con
Trước khi hạ bầu chiết, cần cắt bỏ bớt lá già, lá sâu bệnh và một phần lá non để giảm thoát hơi nước. Sau đó xé bỏ nilon, trồng bầu vào đất, lấp đất cách cổ bầu khoảng 3 đến 5 cm và tưới nước đều đặn 2 lần mỗi ngày. Trong điều kiện nắng gắt, cần che bớt khoảng 50 phần trăm ánh sáng tự nhiên.
Sau 5 đến 10 ngày, có thể giảm tần suất tưới nước tùy theo độ ẩm đất. Sau khoảng 15 đến 20 ngày, tháo dần mái che để cây quen với điều kiện tự nhiên. Sau một tháng, cây có thể được bón phân loãng và chăm sóc như cây con thông thường. Khoảng 45 đến 60 ngày sau hạ bầu, cây chiết đủ tiêu chuẩn để đem trồng ngoài vườn sản xuất.
Việc áp dụng đúng kỹ thuật chiết cành, kết hợp lựa chọn nguồn giống tốt từ các trung tâm giống cây trồng chất lượng cao, sẽ giúp người trồng chủ động tạo ra cây giống khỏe mạnh, đồng đều, nhanh cho thu hoạch và mang lại hiệu quả kinh tế bền vững.
Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.